Grip Mevsiminde Korunma: Günlük Alışkanlıklar

Grip mevsiminde korunmanın en etkili yolları sık ve doğru el yıkamak, kapalı ortamları düzenli havalandırmak, hasta kişilerle yakın temastan kaçınmak ve risk grubundaysanız doktorunuzla görüşerek grip aşısı olmaktır. Bunlara yeterli uyku, dengeli beslenme ve hasta olduğunuzda evde kalmak eklendiğinde hem kendinizi hem çevrenizi korursunuz.

Grip virüsleri, hasta bir kişinin öksürmesi, hapşırması veya konuşmasıyla havaya karışan damlacıklarla ve bu damlacıkların bulaştığı yüzeylere dokunulduktan sonra elin ağız, burun veya göze götürülmesiyle yayılır. Korunma önlemlerinin her biri bu bulaş zincirinin bir halkasını kırmaya yöneliktir.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır. Kronik bir hastalığınız varsa, hamileyseniz veya ileri yaştaysanız korunma ve tedavi konusunda kişisel durumunuz için doktorunuza danışın.

Grip mi, Soğuk Algınlığı mı?

İki hastalık sıklıkla karıştırılır ama seyirleri farklıdır:

Belirtiler örtüşebildiği için tablo yalnızca genel bir fikir verir. Kesin tanı için bir hekime başvurmak gerekir.

1. El Hijyeni: En Basit ve En Etkili Önlem

Gün içinde ellerimiz kapı kolları, merdiven tırabzanları, toplu taşıma tutamakları ve telefon ekranları gibi pek çok yüzeye temas eder. Bu yüzden el hijyeni korunmanın temel taşıdır.

• Ellerinizi su ve sabunla en az 20 saniye boyunca, parmak araları, başparmaklar ve tırnak dipleri dahil yıkayın.
• Özellikle dışarıdan eve geldiğinizde, yemekten önce, tuvaletten sonra ve burnunuzu sildikten sonra yıkamayı alışkanlık hâline getirin.
• Su ve sabuna ulaşamadığınız durumlarda alkol bazlı el antiseptiği kullanın.
• Yıkanmamış ellerle gözlerinize, burnunuza ve ağzınıza dokunmamaya çalışın.

Doğru tekniği adım adım görmek için doğru el yıkama rehberine göz atabilirsiniz.

2. Grip Aşısı

Grip aşısı, özellikle ağır seyir riski taşıyan kişiler için önemli bir korunma yöntemidir. Virüsler her mevsim değişebildiği için aşı içeriği de güncellenir ve yıllık olarak yapılması önerilir.

Genellikle önerilen gruplar şunlardır:

• İleri yaştaki kişiler
• Kalp, akciğer, böbrek hastalığı, diyabet gibi kronik hastalığı olanlar
• Gebeler
• Sağlık çalışanları ve bakım veren kişiler
• Bağışıklık sistemi zayıflamış olanlar

Aşının size uygun olup olmadığını, ne zaman yaptırmanız gerektiğini ve nereden temin edebileceğinizi aile hekiminize sorabilirsiniz. Aile hekiminizden randevuyu MHRS üzerinden de alabilirsiniz.

Aşı sonrasında kolda hafif ağrı, kızarıklık veya bir iki gün süren hafif halsizlik görülebilir; bunlar genellikle kendiliğinden geçer. Aşının koruyucu etkisinin oluşması için belirli bir süre gerektiğinden, grip vakalarının arttığı dönemden önce yaptırmak daha mantıklıdır. Daha önce aşıya karşı ciddi bir alerjik reaksiyon yaşadıysanız bunu mutlaka doktorunuza belirtin.

3. Kapalı Ortamları Havalandırmak

Kış aylarında pencereler kapalı kalır ve insanlar kapalı ortamlarda daha fazla vakit geçirir. Bu durum virüslerin havada daha uzun süre kalmasına zemin hazırlar.

• Evde ve ofiste pencereleri gün içinde birkaç kez, birkaç dakikalığına tamamen açarak havalandırın.
• Kalabalık toplantı odalarında arada kapıyı ve pencereyi açın.
• Evde hasta biri varsa mümkünse ayrı bir odada dinlenmesini sağlayın ve o odayı düzenli havalandırın.
• Hasta kişinin havlusunu, bardağını ve çatal kaşığını ayrı tutun.
• Kapı kolu, kumanda, telefon ve musluk başı gibi sık dokunulan yüzeyleri düzenli olarak temizleyin.

Havalandırma yaparken odanın aşırı soğumasını önlemek için pencereleri uzun süre aralık bırakmak yerine kısa süreli ve tam açmak daha verimlidir. Bu yöntem hem havayı hızla tazeler hem de duvarların ve eşyaların soğumasını engeller.

4. Öksürme ve Hapşırma Adabı

Kendiniz hastaysanız veya hafif belirtileriniz varsa başkalarını korumak da sizin elinizde:

1. Öksürürken veya hapşırırken ağzınızı ve burnunuzu bir mendille kapatın.
2. Mendil yoksa elinizle değil, dirseğinizin iç kısmıyla kapatın.
3. Kullandığınız mendili hemen çöpe atın ve ellerinizi yıkayın.
4. Kalabalık ortamlarda maske takmak, özellikle belirtileriniz varken çevrenizdekileri korumaya yardımcı olabilir.

5. Bağışıklığı Destekleyen Yaşam Alışkanlıkları

Hiçbir yiyecek veya takviye gripten tek başına korumaz. Ancak genel sağlığı destekleyen alışkanlıklar vücudun enfeksiyonlarla başa çıkmasına yardımcı olur:

• Yeterli uyku: Düzenli ve yeterli uyku bağışıklık sisteminin işleyişi için önemlidir.
• Dengeli beslenme: Sebze, meyve, tam tahıllar ve yeterli protein içeren bir beslenme düzeni. Ayrıntılar için bağışıklığı destekleyen beslenme yazısı faydalı olabilir.
• Düzenli hareket: Orta tempolu fiziksel aktivite genel sağlığı destekler.
• Yeterli sıvı: Gün boyunca düzenli su içmek.
• Sigaradan uzak durmak: Sigara solunum yollarının savunma mekanizmalarını zayıflatır.

Vitamin veya bitkisel takviye kullanmayı düşünüyorsanız, özellikle düzenli ilaç kullanıyorsanız, önce doktorunuza veya eczacınıza danışın.

Hasta Olursanız: Evde Bakım ve Doktora Gitme Zamanı

Grip olduğunuzu düşünüyorsanız dinlenin, bol sıvı tüketin ve ateşiniz düşene kadar işe veya okula gitmeyin. Ateş düşürücü ve ağrı kesici ilaçları prospektüsüne uygun şekilde, gerekirse eczacınıza danışarak kullanın.

Aşağıdaki durumlarda vakit kaybetmeden bir sağlık kuruluşuna başvurun:

• Nefes darlığı veya nefes almada zorluk
• Göğüs ağrısı veya göğüste baskı hissi
• Bilinç bulanıklığı, aşırı uyku hâli
• Düzelmeyen veya düzeldikten sonra yeniden yükselen ateş
• Sıvı alamama, idrar miktarında belirgin azalma
• Bebeklerde ve küçük çocuklarda beslenmeyi reddetme, huzursuzluk veya morarma

Evde bakım sırasında odayı aşırı ısıtmamak, ince ve rahat kıyafetler giymek ve ılık içeceklerle sıvı alımını desteklemek rahatlatıcı olabilir. Risk grubundaysanız belirtiler başlar başlamaz doktorunuzla iletişime geçmeniz önerilir; bazı durumlarda erken başlanan tedavi önem taşıyabilir.

Kısaca

• Ellerinizi su ve sabunla en az 20 saniye yıkayın, yüzünüze yıkanmamış elle dokunmayın.
• Risk grubundaysanız grip aşısı için her mevsim doktorunuza danışın.
• Kapalı ortamları gün içinde düzenli havalandırın.
• Öksürük ve hapşırıkta mendil ya da dirsek içi kullanın; hastayken evde kalın.
• Nefes darlığı, göğüs ağrısı veya bilinç değişikliğinde hemen sağlık kuruluşuna başvurun.